Panhalgad Fort (पन्हाळगड)

Panhalgad Fort (पन्हाळगड)
Panhalgad Fort (पन्हाळगड)
Height of the fort: - 4040 feet
Type of fort: - Giridurg
Dongarang: - Kolhapur
District: - Kolhapur
Category: - Simple

In the history of Maharashtra, Shivrajaya has an unimaginable significance. His true companions, Ajinkya and Belaag forts, A witness to the dramatic events of Shivaji's life is the fort of Panhalgad.

 History:- This fort was first built in the reign of Shilahar Bhoj King Nrusingh. This fort was from the people of Naga tribe. Its first name is Pannaganalaya. In eighteen days after the Afzalavad, Shivaji Maharaj took this fort on 28th November 1659. Then the fort fell under the control of Vijapurkar but the king took it again. On 2 March 1660, Sidhi Jauhar siege was done. In 1673, Kondaji Pharkand sent troops and took control of the fort using lethality. In the year 1710, Panhala became the capital of Kolhapur. Later in 1844 the fort went under the control of the British.

Places to see on the fort: -

1. Rajwada: - This is the palace of Tarabai. The wada is spectacular and it is like looking at the Goddess. Today the municipal office has Panhala High School and Military Boy's Hostel.

2. Sajja Kothi: - When you proceed from the palace, this Kothiwaja building is located. In this building Shivaji Raje had kept Sambhaji kings in charge of this region. The secretaries of Shivrajaya are running right here

3. Rajdindi: - This way that the remote place falls under the fort, using the same route, the Shiva Siddhi escapes from the Zohar movement. This is the only way to reach Vishalgad. Maharaj reached Vishalgad by cutting the distance of 45 miles from this gate.

4. Amarkhana:- Amarkhana is a former citadel. There is a ditch around it, the three Ganga Yamuna and Saraswati are there. In addition, there were about 25,000 dense grains like vermouth, coconut, and rice, and there were also government workers, ammunition and miners.

5. Four door: - This is a very strategic and important gateway to the east. The British collapsed in 1844. There are few remains left over. Here is the statue of Shiva Kashid.

6. Soma Lake: - It is a big lake situated on the banks of the fort. Someshwar temple is on the edge of this lake. To this temple, Mahārāj and his partner Māvālā were carrying targets of flowers.

7. Samadhi of Ramchandra Pant Amatya:- After going somewhere from someshwar lake, there are two samadhi. Ramchandra Pant Amatya on the right side and his wife's side.

8. Rede Palace: - A horizontal building on the side of it is called Rede Mahal. Actually, but after building the animals there, he called the Rede Palace.

9. Sambhaji Mandir: - Sambhaji Mandir is a small fortress and door in front of him.

10. Dharmakothi: - A beautiful temple is seen after the Sambhaji temple, Dharmkothi. He used to donate right from the government by bringing food from the government. 11. Inside: - There is a three-dimensional black stone material on the top of the three door. This Vastu is a three-storeyed mansion. The deep bottom is the best water, while the middle floor is a pile. To get out of it, the window sealer door is seen.

12. Mahalaxmi Temple: - After going out of the palace, there is Mahalaxmi Temple at the bottom of Nehru Park, the oldest temple on the fort. From its construction it may have been built almost a thousand years ago. This is the Kuladavat of King Gandaritya Bhoj.

13. Three door: - This is the most important gate in the west. The nakshakamakrama on the door is spectacular. In 1676, Kondaji Farjad conquered only 60 Mavalnyani Fort.

14. Baji Prabhoo statue: - After falling short of the ST stop, Veeraratna is a passionate statue of Bajiprabhu Deshpande in an Aspen square.

 Places to go to the fort: -

1. Via the Four Door: - The route from Kolhapur city to ST bus or private vehicle can be reached directly by the entrance.

2. Through the three door: - Another way to reach the fort is through three doorways. This door is three-storey and its construction is covered with lead. Accommodation Facility: There are accommodation accommodation for the fort.

 Dining facilities: - They were in the residences.

 Water Facility: - There is a provision of drinking water for 12 months at the fort.

 Time to travel: - One hour on the road from Kolhapur via the road.

 Good duration to go: - All Seasons.

किल्ल्याची उंची:- 4040 फूट
 किल्ल्याचा प्रकार:-  गिरिदुर्ग
डोंगररांग:-  कोल्हापूर
जिल्हा:- कोल्हापूर
श्रेणी:- सोपी
महाराष्ट्राच्या इतिहासात शिवरायांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे त्यांच्या कारकीर्दीतील खरे सोबती म्हणजे अजिंक्य आणि बेलाग  किल्ले.  शिवरायांच्या जीवनातील नाट्यपूर्ण घटनांचे साक्षीदार म्हणजे किल्ले पन्हाळगड.

 इतिहास:-  हा किल्ला प्रथम शिलाहार भोज राजा नृसिंह याच्या कारकिर्दीत बांधण्यात आला.  हा किल्ला पूर्वी नाग जमातीतील लोकांकडे होता.  याचे पहिले नाव पन्नग्नालय.  अफझलवधानंतर अठरा दिवसातच शिवरायांनी हा किल्ला २८ नोव्हेंबर १६५९ ला घेतला. नंतर  किल्ला विजापुरकरांच्या ताब्यात पडला पण राजांनी तो पुन्हा घेतला.  २ मार्च १६६० मध्ये किल्यास सिध्दी जौहरचा वेढा पडला.  १६७३ मध्ये कोंडाजी फर्जंद याबरोबर सैन्य पाठवून भेदनीतीचा उपयोग करून किल्ला ताब्यात घेतला. पुढे १७१० मध्ये  पन्हाळा कोल्हापूर ची राजधानी झाली.  नंतर १८४४ मध्ये किल्ला इंग्रजांच्या ताब्यात गेला.

 गडावरील पहाण्यासारखी ठिकाणे:- 
१.  राजवाडा:-  हा ताराबाईचा वाडा होय.  वाडा प्रेक्षणीय असून यातील देवघर बघण्यासारखे आहे.  आज यात नगरपालिका कार्यालय पन्हाळा हायस्कूल व मिलिटरी बॉइज हॉस्टेल आहे.
२.  सज्जा कोठी:-  राजवाड्यावरून पुढे गेल्यावर ही कोठीवजा इमारत दिसते.  या इमारतीस संभाजी राजांना शिवाजी राजांनी या प्रांताचा कारभार पाहन्यास ठेवले होते.  शिवरायांची गुप्त खलबते येथेच चालत
३. राजदिंडी:- ही दुर्गम वाट गडाखाली उतरते याच वाटेचा उपयोग करून शिवराय सिध्दी जौहरचा वेढ्यातून निसटले.  हीच विशाळगडावर जाणारी एकमेव वाट आहे.  याच दरवाजातून 45 मैलांचे  अंतर कापून महाराज विशाळगडावर पोहोचले.
४.  अंबरखाना:- अंबारखाना हा पूर्वीचा बालेकिल्ला.  याच्या सभोवती खंदक आहे येथेच गंगा यमुना आणि सरस्वती अशी तीन धान्यकोठारे आहेत. यात वरी, नागली, आणि भात असे सुमारे 25,000 खंडी धान्य मावत असे शिवाय सरकारी कचेर्‍या, दारुगोळया  आणि  टाकसाळ होती.
५. चार दरवाजा:- हा  पूर्वेकडील अत्यंत मोक्‍याचा व महत्त्वाचा दरवाजा होय.  इस १८४४ मध्ये इंग्रजांनी पाडून टाकला.  थोडे भग्नावशेष आज शिल्लक आहेत.  येथेच शिवा काशीद यांचा पुतळा आहे.
६. सोमा तलाव:- गडाच्या पेठेलगत हे एक मोठे तळे आहे.  या तळ्याच्या काठावर सोमेश्वर मंदिर आहे.  ह्या मंदिराला महाराजांनी व त्याच्या सहस्त्र मावळ्यांनी लक्ष्य चाफ्यांची फुले वाहिली होती.
७. रामचंद्रपंत अमात्यांची समाधी:-  सोमेश्वर तलावापासून पुढे गेल्यावर दोन समाध्या दिसतात.  त्यातील उजवीकडची रामचंद्रपंत अमात्य व बाजूची त्यांच्या पत्नीची.
८.  रेडे महाल:-  याच्याच बाजूला आडवी इमारत दिसते त्यास रेडे महाल म्हणतात.  वस्तुत ही पागा आहे मात्र त्यात नंतर जनावरे बांधत म्हणून त्याला रेडे महाल म्हणत.
९.  संभाजी मंदिर:-  त्याच्यापुढे ही एक छोटी गढी व दरवाजा आहे हे संभाजी मंदिर आहे.
१०. धर्मकोठी:-  संभाजी मंदिरापुढे गेल्यावर ही एक झोकदार इमारत दिसते ती धर्मकोठी.  सरकारातून धान्य आणून येथे यथायोग्य दानधर्म करत.  ११. अंदरबाव :- तीन दरवाजाच्या वरच्या बाजूला माळावर एक तीन कमानी काळ्या  दगडाची वस्तू  दिसते.  ही वास्तू तीन मजली आहे.  सर्वात तळाला खोल पाण्याची विहीर आहे तर मधला मजला हा पेस  आहे.  त्यातून तटाबाहेर जाण्यासाठी खिडकीवजा चोर दरवाजा दिसतो.
१२.  महालक्ष्मी मंदिर:-  राजवाड्यातून बाहेर पडल्यावर नेहरू उद्यानाच्या खालच्या बाजूस महालक्ष्मी मंदिर आहे हे गडावरील सर्वात प्राचीन मंदिर आहे.  त्याच्या बांधणीवरुन ते साधारण एक हजार वर्षापूर्वी बांधलेले असावे.  राजा गंडारित्य भोज याचे हे कुलदैवत होय.
१३.  तीन दरवाजा:-  हा पश्‍चिमेकडील सर्वात महत्त्वाचा दरवाजा.  दरवाज्यावरील नक्षीकाम प्रेक्षणीय आहे.  १६७६  मध्ये कोंडाजी फर्जद याने अवघ्या ६० मावळ्यानिशी किल्ला जिंकला.
१४. बाजीप्रभुंचा पुतळा:- एस टी थांब्यावरून थोडे खाली आल्यावर एका ऐसपैस चौकात वीररत्न बाजीप्रभू देशपांडे ह्यांचा आवेशपूर्ण पुतळा आहे.

 गडावर जाण्याच्या वाटा:-
१.  चार दरवाजा मार्गे:-  कोल्हापूर शहरातून एस टी बसने किंवा खाजगी वाहनाने थेट किल्ल्यावर जाता येते ही वाट चार दरवाजा मार्गे गडात प्रवेश करते.
२. तीन दरवाजा मार्गे:-  गडावर जाण्यासाठीचा दुसरा मार्ग तीन दरवाजातून जातो हा दरवाजा तीन मजली असून याचे बांधकाम शिसे ओतून केलेले आहे . राहण्याची सोय:-  किल्ल्यावर राहण्यासाठी निवासस्थाने हॉटेल्स आहेत.
 जेवणाची सोय:-  निवासस्थानांमध्ये होते.
 पाण्याची सोय:-  किल्ल्यावर बारामही पिण्याच्या पाण्याची सोय आहे.
 जाण्यासाठी लागणारा वेळ:-  कोल्हापूर मार्गे गाडी रस्त्याने एक तास.
 जाण्यासाठी उत्तम कालावधी:- सर्व ऋतुत.

SHARE
  • Image
  • Image
  • Image
  • Image
  • Image
    Blogger Comment
    Facebook Comment